ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ 2026 କେବେ?

ପାଶାଙ୍କୁଶ (ପାପାଙ୍କୁଶ) ଏକାଦଶୀ 2026 ବୃହସ୍ପତିବାର, ଅକ୍ଟୋବର 22, 2026 ଦିନ ପଡ଼ୁଛି। ପାରଣା ଝରକା ଆନୁମାନିକ ସକାଳ 6:11ରୁ 10:04 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

'ପାଶାଙ୍କୁଶ' ବା 'ପାପାଙ୍କୁଶ' ଅର୍ଥ କ'ଣ?

'ପାଶ' ଅର୍ଥ ଦଉଡ଼ି, 'ଅଙ୍କୁଶ' ଅର୍ଥ ଅଙ୍କୁଶ। 'ପାପ-ଅଙ୍କୁଶ' ଅର୍ଥ 'ପାପ ଖଦେଇ ଦିଉଥିବା ଅଙ୍କୁଶ'। ଏ ଏକାଦଶୀ ଭକ୍ତ ହୃଦୟ ଠାରୁ ପାପ ଗଜ ଅପ୍ରତିରୋଧ ଭାବେ ଖଦେଇ ଦିଏ।

ଏ ଦିନ ଆରାଧ୍ୟ ରୂପ କିଏ?

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମନାଭ — ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ ହୋଇଥିବା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱରୂପ, ଯାଙ୍କ ଲାବଣ୍ୟ ନାଭିରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର କମଳ ଉଠୁଛି ଯାହ ଉପରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।

ଶିକାରୀ ଗଳ୍ପ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା କ'ଣ?

ଅଜ୍ଞାତ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ — ଗୋଟିଏ ରାତ ଉପବାସ, ଜାଗ୍ରଣ ଓ ପଵିତ୍ର ନାମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ — ଏତ ରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଧରେ ଯେ ସବୁ ଠାରୁ ପତିତ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ବି ବୈକୁଣ୍ଠ ଆଣି ପାରେ।

କାର୍ତ୍ତିକ ଆଗରୁ ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ କାହିଁ କି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ?

କାର୍ତ୍ତିକ ବୈଷ୍ଣବ ବର୍ଷ ସବ ଠାରୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାସ ଓ ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ତା ଆଗରୁ ପଡ଼େ। ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଧୋଇ ଭକ୍ତ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୃଦୟରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଭଗବାନ ଦାମୋଦରଙ୍କ କୃପା ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତୁତ।

🪷 ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ 2026

ବ୍ରତ କଥା — ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ

ସ୍ରୋତ: ବ୍ରହ୍ମ-ବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ — ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି

ଥରେ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ଭଗବାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — 'ଏ ଦିନ ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ — ଭକ୍ତ ହୃଦୟ ଠାରୁ ପାପ ଗଜ ଖଦେଇ ଦିଉଥିବା ଅଙ୍କୁଶ।' ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଜଣେ ଶିକାରୀ ବାସ କରୁଥିଲେ — ନୃଶଂସ, ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଓ ପାପ ଜୀବନର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦୀ। ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ପଶୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଯାତ୍ରୀ ଲୁଟ କଲେ, ମିଥ୍ୟା ବଲୋ, ମଦ ପିଇଲେ ଓ ସବୁ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତଥାପି, କୌଣସି ପୂର୍ବ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଭାବରୁ ସେ ଶିକାରୀ ଜଣେ ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ମହର୍ଷି ଅଙ୍ଗିର ଆଶ୍ରମରେ ହିଁ ଶୋଇ ଗଲେ। ଏ ଦିନ ଯେ ଏକାଦଶୀ ତାହା ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ନ ଥିଲା।

ସେ ଦିନ ଖାଇଲେ ନାହିଁ — ପଥ ଦେଇ କୌଣସି ପଶୁ ଗଲା ନ ଥିଲା ଯୋଗୁ; ଶୋଇଲେ ନାହିଁ — ଋଷି ଓ ଶିଷ୍ୟ ସାରା ରାତ କୀର୍ତ୍ତନରେ ଜାଗ୍ରଣ ପାଳୁ ଥିଲେ ଯୋଗୁ; ଅଜ୍ଞାତ ସ ରେ ଶ୍ରୀ ହରି ପଵିତ୍ର ନାମ ରାତ ଭରି ଶୁଣୁ ଥିଲେ। ସକାଳ ହେଲାରୁ ଶିକାରୀ ଚାଲି ଗଲେ ଓ ଶୀଘ୍ରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା।

ଯମଦୂତ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ନରକ ନେବାକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଆଗରୁ ଦୀପ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଦୂତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଧରି ଦେଖାଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ। 'ଏ ଆତ୍ମା,' ବିଷ୍ଣୁଦୂତ ଘୋଷଣା କଲେ, 'ଅଜ୍ଞାତ ସ ରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳ କରିଛନ୍ତି। ଉପବାସ କଲେ, ଜାଗ୍ରଣ ରଖଲେ ଓ ଶ୍ରୀ ହରି ନାମ ରାତ ଭରି ଶୁଣଲେ। ଏ ଏକାଦଶୀ ଶକ୍ତିରୁ ସମସ୍ତ ପାପ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଯାଇଛି। ଏ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ।' ଯମଦୂତ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଫେରି ଗଲେ ଓ ଶିକାରୀ ବୈକୁଣ୍ଠ ପଠାଇ ଦିଆ ଗଲେ।

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଘୋଷଣା କଲେ — 'ଯଦି ଅଜ୍ଞାତ ସ ରେ ଆଚରଣ ହୋଇଥିବା ଏକ ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ସବୁ ଠାରୁ ଅଧଃ ପତିତ ଶିକାରୀକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ନେଇ ଯାଇ ପାରେ, ଭକ୍ତ ଯଦି ଏ ଏକାଦଶୀ ପୂର୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପାଳ କରନ୍ତି ତା' ର କଥା ଆଉ କ'ଣ? ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଏକ ଶହ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।'

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ଦଶହରା ଓ ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ମଝରେ ପଡ଼େ। ଏ ଦିନ ଭଗବାନ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ କୃପାରୁ ଯାବତୀୟ ସଞ୍ଚିତ ଲୋପ ଧୋଇ ଯାଉଥିବା ଦିନ ଭାବେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଦ୍‌ଯାପିତ। 'ଅଙ୍କୁଶ' — ହାତୀ ଅଙ୍କୁଶ — ଏହାର ପ୍ରତୀକ: ପାପ ଗଜ ଖଦେଇ ଦିଉଥିବା ସୌମ୍ୟ କିନ୍ତୁ ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ଶକ୍ତି।

ତିଥି ସମୟ: ଆଶ୍ୱିନ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ (ସେପ୍ଟେମ୍ବର–ଅକ୍ଟୋବର)

ବ୍ରତର ଫଳ

✦ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଏକ ଶହ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମ ପୁଣ୍ୟ।
✦ଅଗଣ୍ଡ ଜନ୍ମ ସଞ୍ଚିତ ପାପ 'ସିଂହ ହରଣ ବିତଡ଼ାଏ ଯେ ଭଳି' ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
✦ଭଗବାନ ପଦ୍ମନାଭ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି — ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ସାଧନାରେ ସ୍ଥିରତା ମିଳେ।
✦ଅଜ୍ଞାତ ସ ରେ ଆଚରଣ ହୋଇଥଲେ ବି ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରବେଶ ମିଳେ।
✦ଆସୁଥିବା ପବିତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଲାଗି ବାଧା ଦୂର ହୁଏ।

ବ୍ରତ ବିଧି

ସକାଳୁ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି ଭଗବାନ ପଦ୍ମନାଭ ଙ୍କ ପ୍ରୀତ୍ୟର୍ଥ ଉପବାସ ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ।
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ତିଥି ଧରି ଅନ୍ନ ଓ ଡାଲ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ।
ଭଗବାନ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ତୁଳସୀ, ଦୀପ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ ଵ୍ରତ-କଥା ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ରାତ ଭରି କୀର୍ତ୍ତନରେ ଜାଗ୍ରଣ ଆଚରଣ କରନ୍ତୁ — ଶିକାରୀ ଗଳ୍ପ ଦେଖାଏ ଯେ ଏ ଏକ ଆଚରଣ ଅସାଧାରଣ ଶୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଧରେ।
ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳ ପାରଣା ଝରକା ଭିତରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ।

ଯାହା ତ୍ୟାଗ କରିବେ

ସମସ୍ତ ଅନ୍ନ ଓ ଡାଲ।
ଶିକାର, ପଶୁ ପ୍ରତି ନୃଶଂସତା, ମଦ ଓ ହିଂସା।
ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଛତୁ ଓ ତାମସିକ ଆହାର।
କ୍ରୋଧ, ଗସ୍ ସ ଯ ପ, ଦିନ ଶୋଇବା ଓ ବୈଷ୍ଣବ ପ୍ରତି ଅପରାଧ।
ପାରଣା ଝରକା ବାହାରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ।

ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ଭଜନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା

Damodarastakam

The supreme Vaishnava prayer — perfect preparation for the upcoming Kartik month.

Sri Siksastakam

The eight verses on the glory of the holy name — the very ankusha that drives away sin.

Sri Nama Kirtana

The holy name is the supreme purifier — the entire moral of the hunter's story.

Tulsi Aarti

Tulasi-devi's worship intensifies as Kartik approaches.

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯିବା ପ୍ରଶ୍ନ — ପାଶାଙ୍କୁଶ ଏକାଦଶୀ

Gratitude to His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada

We offer our humble obeisances at the lotus feet of our founder-acharya, His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada, without whose causeless mercy the priceless prayers, bhajans and sacred literature of the Gaudiya Vaishnava tradition would have remained inaccessible to most of the world. By his herculean preaching efforts, his unparalleled translations and his founding of the International Society for Krishna Consciousness (ISKCON), the holy names, pastimes and instructions of Sri Sri Radha-Krishna and Sri Chaitanya Mahaprabhu are today chanted in every town and village.

nama om vishnu-padaya krishna-preshthaya bhu-tale
srimate bhaktivedanta-svamin iti namine
namas te sarasvate deve gaura-vani-pracharine
nirvishesha-shunyavadi-pashchatya-desha-tarine

All glories to Srila Prabhupada. All glories to the Vaishnava acharyas in the disciplic succession.