ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ 2026 କେବେ?

ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ 2026 ମଙ୍ଗଳବାର, ଅକ୍ଟୋବର 6, 2026 ଦିନ ପଡ଼ୁଛି। ପାରଣା ସମୟ ପ୍ରାୟ ସକାଳ 6:17ରୁ 10:05 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ଏତେ ବିଶେଷ ଭାବ ପିତୃଗଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତ କ'ଣ ଯୋଗୁ?

ଏ ପିତୃ-ପକ୍ଷ ଭିତରେ ପଡ଼େ — ପିତୃଗଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ — ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଦିବଙ୍ଗତ ପରିଜନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଅର୍ପଣ ହଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧଃ ଲୋକ ଠାରୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଉଦ୍ଧାର କରିବାର ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ଅଛି।

ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ କ'ଣ ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଲାଗେ?

ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ପରେ ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ ଧର, ଦିବଙ୍ଗତ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ନିମିତ୍ତ ସେ ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବ ବୋଲି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟ ପ୍ରାର୍ଥନା କର। ତା'ପରେ ଦେବ ବିଗ୍ରହ ଚରଣ ତଳେ ଜଳ ଛାଡ଼।

ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ଓ ମୋକ୍ଷଦା ଏକାଦଶୀ ଭିତରେ ଭେଦ କ'ଣ?

ଉଭୟ ଦିବଙ୍ଗତ ଆତ୍ମାକୁ ପୁଣ୍ୟ ହସ୍ତାନ୍ତର ଅନୁମତି ଦିଏ। ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ (ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ) ପିତୃ-ପକ୍ଷ ଭିତରେ ପଡ଼େ ଓ ବିଶେଷ ଭାବେ ନିଜ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଆଚରଣ ହୁଏ। ମୋକ୍ଷଦା ଏକାଦଶୀ (ମାର୍ଗଶୀର ଶୁକ୍ଳ) ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ ରୂପେ ଉଦ୍ଯାପିତ ଓ ଆଚରଣ କର୍ତ୍ତା ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଉଭୟଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ।

ଜଣ ଝିଅ ଯଦି ତାଙ୍କ ବାପ-ମା ନିମିତ୍ତ ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ଆଚରଣ କରେ, ତ'ହଲେ ଫଳ ମିଳୁ?

ଅବଶ୍ୟ। ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଭିତରେ କୌଣସି ଭେଦ ନ ଥାଏ। ଯିଏ — ପୁଅ, ଝିଅ, ନାତି-ନାତୁଣୀ — ଭକ୍ତି ସହ ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ଆଚରଣ କରି ଦିବଙ୍ଗତ ପରିଜନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ସ୍ଵତଃ ପ୍ରଣୋଦିତ ଭାବେ ସେ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେ ଦ୍ୱାରା ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି।

🪷 ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ 2026

ବ୍ରତ କଥା — ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ

ସ୍ରୋତ: ବ୍ରହ୍ମ-ବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ — ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି

ଥରେ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ଆଶ୍ୱିନ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ଭଗବାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — 'ଏ ଦିନ ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ନାରକୀୟ ଅବସ୍ଥା ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ। ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ କଥା ଶୁଣ।' ମହିଷ୍ମତୀ ନଗରରେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମ ଏକ ପରମ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ — ନ୍ୟାୟ ପ୍ରିୟ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରଜାର ପ୍ରିୟ।

ଥରେ ଋଷି ନାରଦ ମୁନି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଠାରୁ ଅବତରଣ କରି ତାଙ୍କ ଦରବାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ନାରଦ ସ୍ନେହ ଭରା ବଚନରେ କହିଲେ — 'ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ପିତୃ ଲୋକ ଠାରୁ ଆସୁଛି, ସେଠି ତୁମ ପିତାଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହୋଇଥିଲି। ସେ ତୁମ ପ୍ରତି ଏକ ସଂଦେଶ ପଠାଇଛନ୍ତି: ଏ ଜୀବନରେ ସେ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ ହେଲେ ଜୀବନ ଅବସାନ ବେଳେ ଏକ ଗୁରୁ ଅପରାଧ ଘଟାଇ ବସିଲେ — ଏକ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଜଣ ଅତିଥି ଆସିଥିଲେ ଓ ସେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଖୁଆ ନ ଦେଇ ନିଜେ ଖାଇ ବସିଲେ — ଏ ଯୋଗୁ ସେ ପିତୃ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଅଧଃ ଲୋକକୁ ଖସି ଗଲେ। ସେ ଅନୁରୋଧ ଜଣାଉଛନ୍ତି ଯେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳ, ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରବେଶ ପାଇବେ।'

ରାଜା ଦୁଃଖ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ହେଲେ ଉପାୟ ଥିବ ଜାଣି ସ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ। ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ କ'ଣ ଭାବରେ ପାଳିବ ବୋଲି ବିନୟ ସହ ନାରଦଙ୍କ ନିକଟ ଜ୍ଞାତ ହଲେ। ନାରଦ ଉପଦେଶ ଦେଲେ — 'ଦଶମୀ ଦିନ ଗୋଟେ ସରଳ ଭୋଜନ ଖା, ଖାଲି ଭୂମିରେ ଶୁଅ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳ। ଏକାଦଶୀ ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ କରି ଦିବଙ୍ଗତ ପିତୃଗଣଙ୍କ ନାମରେ ଉପବାସ ସଙ୍କଳ୍ପ ନ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜା କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଦେ, ପିତାଙ୍କ ନାମରେ ଦାନ କର। ରାତ୍ରି ସାରା କୀର୍ତ୍ତନରେ ଜାଗ୍ରତ ରୁହ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଦେଇ ପାରଣା ସମୟ ଭିତରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କର। ବ୍ରତର ସମ୍ପୂର୍ଣ ପୁଣ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପଦ ତଳେ ପିତାଙ୍କ ନାମରେ ଅର୍ପଣ କର। ତୁମ ପିତା ତତ୍‌କ୍ଷଣ ଉଦ୍ଧାର ପାଇବେ।'

ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ବିଶ୍ୱାସ ସହ ପାଳନ କଲେ। ବ୍ରତ ସଂପୂର୍ଣ ହୁଅନ୍ତ ନ ହୁଅନ୍ତ ଦୀପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଅବତରଣ କରି ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ ପିତା ଅଧଃ ଦଶାରୁ ଉଦ୍ଧାର ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଉପରୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମ ଅଭିମୁଖରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା। ରାଜା ବହୁ ବର୍ଷ ଧର୍ମ ସଙ୍ଗତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା କଲେ ଓ ଜୀବନ ଶେଷରେ ସଂପୂର୍ଣ ପରିବାର ସହ ବୈକୁଣ୍ଠ ଯାଇ ପ୍ରବେଶ ପାଇଲେ।

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ପିତୃ-ପକ୍ଷ ଭିତରେ ପଡ଼େ — ପିତୃଗଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ। ଏ ପକ୍ଷରେ ପିତୃଗଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ବିହିତ ସମସ୍ତ ଆଚରଣ ଭିତରୁ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ପଣ। ମୋକ୍ଷଦା ଏକାଦଶୀ ସହ ଏ ଦୁଇ ଏକାଦଶୀ ଭିତରୁ ଏକ, ଯାହାର ପୁଣ୍ୟ ଦିବଙ୍ଗତ ଆତ୍ମାକୁ ବିଧିସମ୍ମତ ଭାବେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇ ପାରେ।

ତିଥି ସମୟ: ଆଶ୍ୱିନ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ (ସେପ୍ଟେମ୍ବର–ଅକ୍ଟୋବର) — ପିତୃ-ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ

ବ୍ରତର ଫଳ

✦ଦିବଙ୍ଗତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଅଧଃ ଲୋକ ଠାରୁ ସିଧା ବୈକୁଣ୍ଠ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
✦ନିଜ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ — ଭକ୍ତ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ବର୍ଷାଏ।
✦ଉଭୟ ପଟ ସାତ ପିଢ଼ି ଯାଏ ଅଉ ବଂଶର କର୍ମ ଫଳ ଦୂର ହୁଏ।
✦କେବଳ କଥା ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସଂପୂର୍ଣ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଫଳ ମିଳେ।
✦ଯାଙ୍କ ମାଆ-ବାପା ବା ଜେଜେ-ଜେଜୀ ଦିବଙ୍ଗତ ହୋଇ ଗଲେଣି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ସୁପାରିଶ।

ବ୍ରତ ବିଧି

ଦଶମୀ ଦିନ: ଗୋଟେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ ଖା, ଖାଲି ଭୂମିରେ ଶୁଅ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳ।
ଏକାଦଶୀ ଦିନ: ଭୋର ଭୋରରୁ ଉଠ, ସ୍ନାନ କର, ଦିବଙ୍ଗତ ପିତୃଗଣଙ୍କ ନାମରେ ଉପବାସ ସଙ୍କଳ୍ପ ନ।
ସମସ୍ତ ଅନ୍ନ ଓ ଡାଲ ବର୍ଜ୍ୟ କର।
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜା କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଦେ, ପିତା ଓ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମରେ ଦାନ କର।
ରାତ୍ରି ସାରା କୀର୍ତ୍ତନରେ ଜାଗ୍ରତ ରୁହ।
ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରଭାତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଦେଇ ପ୍ରଥମେ, ପାରଣା ସମୟ ଭିତରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କର।
ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ନାମରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ କମଳ ଉପରେ ଅର୍ପଣ କର।

ଯାହା ତ୍ୟାଗ କରିବେ

ଅନ୍ନ ଓ ଡାଲ।
ଝଗଡ଼ା, କ୍ରୋଧ, ଗପ ସପ ଓ ବଡ଼ ଜଣ ବା ଦିବଙ୍ଗତ ପରିଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସମ୍ମାନ।
ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଛତୁ ଓ ତାମସିକ ଆହାର।
ଦିନ ଶୋଇ ରହ।
ପାରଣା ସମୟ ବାହାରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ।

ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ଭଜନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା

Damodarastakam

The supreme prayer to the Lord — especially potent when offered for the deliverance of others.

Sri Siksastakam

The holy name is the supreme deliverer of the fallen — including departed ancestors.

Bhishma Stuti

Grandsire Bhishma's prayer at the moment of leaving his body — fitting for Pitri-paksha.

Tulsi Aarti

Tulasi-devi is inseparable from every Ekadashi observance.

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯିବା ପ୍ରଶ୍ନ — ଇନ୍ଦିରା ଏକାଦଶୀ

Gratitude to His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada

We offer our humble obeisances at the lotus feet of our founder-acharya, His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada, without whose causeless mercy the priceless prayers, bhajans and sacred literature of the Gaudiya Vaishnava tradition would have remained inaccessible to most of the world. By his herculean preaching efforts, his unparalleled translations and his founding of the International Society for Krishna Consciousness (ISKCON), the holy names, pastimes and instructions of Sri Sri Radha-Krishna and Sri Chaitanya Mahaprabhu are today chanted in every town and village.

nama om vishnu-padaya krishna-preshthaya bhu-tale
srimate bhaktivedanta-svamin iti namine
namas te sarasvate deve gaura-vani-pracharine
nirvishesha-shunyavadi-pashchatya-desha-tarine

All glories to Srila Prabhupada. All glories to the Vaishnava acharyas in the disciplic succession.