ശ്രീ രമാ ഏകാദശിരമാ ഏകാദശീ

ഒരിക്കൽ മഹാരാജ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോട് കാർത്തിക കൃഷ്ണ പക്ഷ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. ഭഗവാൻ അരുളിചെയ്തു — 'ഈ ദിനം രമാ ഏകാദശി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. രമ എന്നത് ശ്രീ നാരായണന്റെ നിത്യ പത്നിയായ ദേവി ലക്ഷ്മിയുടെ ഒരു സുന്ദര നാമമാണ്. ഇതിന്റെ മഹിമ ഹൃദയത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്യാൻ ബ്രാഹ്മണനായ മുചുകുന്ദന്റെ പുത്രി ചന്ദ്രഭാഗയുടെ കഥ പറയട്ടെ.'

രാജാ മുചുകുന്ദൻ ഭഗവാൻ ശ്രീ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാഭക്തനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജ്യം ധർമ്മ പവിത്രതയ്ക്കും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ വൈഭവത്തിനും പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു. ചന്ദ്രഭാഗ എന്ന് പേരിട്ട അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു സുന്ദരിയും ഭക്തയുമായ പുത്രി ഉണ്ടായിരുന്നു — വ്രജത്തിലെ പുണ്യ നദിയുടെ പേരിൽ. ബാല്യം മുതൽ ചന്ദ്രഭാഗ വർഷത്തിലെ ഓരോ ഏകാദശിയും കർശനമായ ഭക്തിയോടെ ആചരിക്കണമെന്ന് വ്രതം നടത്തി, മാതാപിതാക്കൾ ആ വ്രതത്തെ പൂർണ്ണമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. കാലക്രമേണ അവൾ രാജ്ഞ ചന്ദ്രഭാനുവിന്റെ പുത്രനും ധർമ്മ ചിന്തനനും ആദർശ രാജകുമാരനുമായ ശോഭനനെ വിവാഹം കഴിച്ചു.

വിവാഹത്തിന് കുറച്ചു കഴിഞ്ഞ്, ശോഭനൻ ചന്ദ്രഭാഗയ്ക്കൊപ്പം അവളുടെ അച്ഛന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ താമസിക്കാൻ വന്നു. കാർത്തിക ശുക്ല പക്ഷം ആഗതമായി, അതോടൊപ്പം പ്രശ്ത്തമായ രമാ ഏകാദശിയും വന്നു. ചന്ദ്രഭാഗ എല്ലായ്പ്പോഴും ചെയ്യുന്നതുപോലെ ഉപവാസത്തിന് ഒരുങ്ങി. എന്നാൽ ശോഭനൻ — ആദർശ ഭക്തനാണെങ്കിലും — ഒരൊറ്റ ദിവസം പോലും വിശപ്പും ദാഹവും സഹിക്കാൻ ശാരീരികമായി കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ദശമി രാത്രി, അദ്ദേഹം ആകുലനായി ഭാര്യ അടുത്ത് ചെന്ന് പറഞ്ഞു — 'ഹേ പ്രിയതമേ, നാളെ ഞാൻ ഉപവസിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറഞ്ഞുതരൂ. ഉപവസിച്ചില്ലെങ്കിൽ ധർമ്മ ഭ്രഷ്ടനാകും; ഉപവസിച്ചാൽ ജീവൻ നിൽക്കുമോ എന്ന് സംശയം.'

ചന്ദ്രഭാഗ അതിഗൂഢ സ്നേഹത്തോടും തുല്യ ദൃഢതയോടും കൂടി ഉത്തരം നൽകി — 'പ്രിയനേ, ഈ എന്റെ അച്ഛന്റെ രാജ്യത്ത് പശുക്കളോ ആനകളോ നായ്ക്കളോ പോലും ഏകാദശി നാൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കില്ല; എല്ലാവരും ഉപവസിക്കും. അങ്ങിരിക്കെ, രാജ്ഞ ദേഹത്തിന്റെ മകൾ ഭർത്താവായ നിങ്ങൾ ഭഗവാന്റെ ഏറ്റവും പവിത്ര ദിനത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമോ? ഏകാദശി ദിനത്തിൽ ഭഗവാന്റെ സേവനത്തിൽ ജീവൻ ത്യജിക്കുന്നത് ഉത്തമം, ആ വ്രതം ലംഘിച്ച് നൂറ് വർഷം ജീവിക്കുന്നതിലും. ധൈര്യം ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാക്കൂ, പുണ്യ നാമം ജപിക്കൂ; ഭഗവാൻ തന്നെ നിങ്ങളെ പോറ്റും.'

ശോഭനൻ ഭാര്യയുടെ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു. ദൃഢഭക്തിയോടെ രമാ ഏകാദശി ആചരിച്ചു — ആഹാരവും ജലവും ഒഴിവാക്കി ദിവസം മുഴുവൻ, രാത്രി മുഴുവൻ ഹരി നാമം ജപിച്ചു. എന്നാൽ ഉപവാസത്തിന്റെ കഠോരത അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിന് അസഹ്യമായി തീർന്നു. ദ്വാദശി ദിനം പാരണ ചെയ്ത ശേഷം അദ്ദേഹം ദേഹം ത്യജിച്ചു. ചന്ദ്രഭാഗ ഹൃദയം തകർന്നിരുന്നെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന് ഉപവാസ ആത്മൻ ഊട്ടിയ അതേ ഭക്തിയോടെ അന്ത്യ ക്രിയകൾ ചെയ്തു — ഏകാദശി വ്രതം ചെയ്തുകൊണ്ട് ദേഹം ത്യജിക്കുന്ന ആത്മാവ് ഒരിക്കലും നഷ്ടപ്പെടില്ലെന്ന് അവൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നു.

നിശ്ചയമായും അങ്ങനെ ആയി. ആത്മാർത്ഥ ആചരണത്തിന്റെ പുണ്യഫലത്താൽ ശോഭനൻ ഉടനടി ദിവ്യ ദൂതന്മാരാൽ മന്ദര പർവ്വതത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ ഒരു ദിവ്യ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടു, അവിടെ ദൈവ രാജാവായി ഭരിച്ചു. കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ് ചന്ദ്രഭാനുവിന്റെ രാജ്യത്ത് നിന്ന് ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മന്ദര കാടുകളിൽ യാത്ര ചെയ്ത് ഈ ദിവ്യ നഗരം കണ്ടെത്തി, അവിടെ മരിച്ചുപോയ ശോഭനനോട് ഒത്ത ഒരു രാജ്ഞ ദേഹത്തിനെ കണ്ടു. ആ രാജ്ഞൻ അദ്ദേഹത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ആലിംഗനം ചെയ്ത് തന്റെ ഐകമത്യം വെളിവാക്കി. ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു — 'ഈ സർവ്വ സമൃദ്ധിയും ഭാര്യയുടെ നിർദ്ദേശത്തിൽ ആചരിച്ച രമാ ഏകാദശിയുടെ കൃപ മൂലം ലഭിച്ചതാണ്. എന്നാൽ ഇത് ഒരു താൽക്കാലിക ദൈവ രാജ്യം മാത്രമാണ്. ചന്ദ്രഭാഗയോട് പറഞ്ഞ്, ആ വ്രതം ഒരിക്കൽ കൂടി നവീകരിച്ച് അതിന്റെ ഫലം എന്റെ പേരിൽ സമർപ്പിക്കട്ടെ — വൈകുണ്ഠത്തിൽ എന്റെ സ്ഥാനം ശാശ്വതമാകും.'

ചന്ദ്രഭാഗ ആ ദൗത്യം അറിഞ്ഞപ്പോൾ ആഹ്ളാദഭരിതയായി. ഉടൻ തന്നെ ആഴമേറിയ ഭക്തിയോടെ ഒരു രമാ ഏകാദശി കൂടി ആചരിച്ച് ആ പൂർണ ഫലം ഭർത്താവിന്റെ ശാശ്വത ക്ഷേമത്തിനായി ശ്രീ ലക്ഷ്മീ-നാരായണന്റെ ചരണങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചു. ആ നിമിഷം തന്നെ ശോഭനന്റെ ദൈവ രാജ്യം ശ്രീ വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വത ധാമമായി മാറി, ജീവിത പര്യവസാനത്തിൽ ചന്ദ്രഭാഗ കൂടി അവിടെ ഭർത്താവോടൊപ്പം ശാശ്വത സഹചരിയായി ചേർന്നു.

ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ഉപസംഹരിച്ചു — 'ഓ യുധിഷ്ഠിരാ, രമാ ഏകാദശി ബ്രഹ്മഹത്യ ഉൾപ്പെടെ ഏറ്റവും ഭീഷണ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും ഈ ലോകത്ത് ഐശ്വര്യവും വൈകുണ്ഠത്തിൽ ശാശ്വത ആനന്ദവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരുമിച്ച് ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്ന ദമ്പതിമാർ എന്റെ ധാമത്തിൽ ശാശ്വതമായി ഒരുമിച്ചിരിക്കും.'