ବେଦାବେସରେ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତୁ:
ମଙ୍ଗଳ ଆରତୀ
ମଙ୍ଗଳ ଆରତୀ ହେଉଛି ଇସ୍କନ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ଅତି ପ୍ରଭାତରେ (ସାଧାରଣତଃ ସକାଳ ୪:୩୦ରେ) କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଥମ ଆରତୀ। ଏହା ଭଗବାନଙ୍କ ମହିମା ଓ ଗୁରୁଦେବଙ୍କ କୃପାର ସ୍ମରଣ କରି ଦିନ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଏକ ପରମ ପବିତ୍ର ସୁଯୋଗ।
କୃଷ୍ଣକୃପାମୂର୍ତ୍ତି ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଏ.ସି. ଭକ୍ତିବେଦାନ୍ତ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଭୁପାଦଙ୍କ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ସହ।
ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ
ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଗୁର୍ୱାଷ୍ଟକମ୍
ଶ୍ରୀଳ ବିଶ୍ୱନାଥ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଠାକୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଗୁରୁଦେବଙ୍କ ମହିମାର ସ୍ତୋତ୍ର।
ଶ୍ଳୋକ 1
ସଂସାର-ଦାବାନଳ-ଲୀଢ-ଲୋକ / ତ୍ରାଣାୟ କାରୁଣ୍ୟ-ଘନାଘନତ୍ୱମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତସ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ-ଗୁଣାର୍ଣ୍ଣବସ୍ୟ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଯେଉଁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ ସଂସାର ରୂପ ଦାବାନଳରେ ଜଳୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଦୟାର ଘନ ମେଘ ସଦୃଶ, ସେହି କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଗୁଣସାଗର ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଦେବଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 2
ମହାପ୍ରଭୋଃ କୀର୍ତ୍ତନ-ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ / ବାଦିତ୍ର-ମାଦ୍ୟନ୍-ମନସୋ ରସେନ । ରୋମାଞ୍ଚ-କମ୍ପାଶ୍ରୁ-ତରଙ୍ଗ-ଭାଜୋ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଯେଉଁ ଗୁରୁଦେବ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସଂକୀର୍ତ୍ତନରେ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ସହ କୃଷ୍ଣ-ପ୍ରେମ ରସରେ ମଗ୍ନ ରୁହନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ, କମ୍ପ ଓ ଅଶ୍ରୁର ତରଙ୍ଗ ଉଠେ, ତାହାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 3
ଶ୍ରୀ-ବିଗ୍ରହାରାଧନ-ନିତ୍ୟ-ନାନା / ଶୃଙ୍ଗାର-ତନ୍-ମନ୍ଦିର-ମାର୍ଜନାଦୌ । ଯୁକ୍ତସ୍ୟ ଭକ୍ତାଂଶ୍ ଚ ନିୟୁଞ୍ଜତୋଽପି / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଯେଉଁ ଗୁରୁଦେବ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅର୍ଚା-ବିଗ୍ରହର ସେବା, ନିତ୍ୟ ବିବିଧ ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ମନ୍ଦିର ମାର୍ଜନରେ ସ୍ୱୟଂ ସଂଲଗ୍ନ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ତାହାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 4
ଚତୁର୍-ବିଧ-ଶ୍ରୀ-ଭଗବତ୍-ପ୍ରସାଦ / ସ୍ୱାଦ୍ୱ-ଅନ୍ନ-ତୃପ୍ତାନ୍ ହରି-ଭକ୍ତ-ସଙ୍ଘାନ୍ । କୃତ୍ୱୈବ ତୃପ୍ତିଂ ଭଜତଃ ସଦୈବ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଯେଉଁ ଗୁରୁଦେବ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଚାରି ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସାଦ ଦ୍ୱାରା ହରି-ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ ଦେଖି ସ୍ୱୟଂ ପରମ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତାହାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 5
ଶ୍ରୀ-ରାଧିକା-ମାଧବୟୋର୍ ଅପାର / ମାଧୁର୍ୟ-ଲୀଳା ଗୁଣ-ରୂପ-ନାମ୍ନାମ୍ । ପ୍ରତି-କ୍ଷଣାସ୍ୱାଦନ-ଲୋଲୁପସ୍ୟ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଯେଉଁ ଗୁରୁଦେବ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରାଧା-ମାଧବଙ୍କ ଅପାର ମାଧୁର୍ୟ ଲୀଳା, ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ, ରୂପ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ନାମର ପ୍ରତି-କ୍ଷଣ ଆସ୍ୱାଦନ ପାଇଁ ଲାଳାୟିତ ରୁହନ୍ତି, ତାହାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 6
ନିକୁଞ୍ଜ-ୟୂନୋ ରତି-କେଲି-ସିଦ୍ଧ୍ୟୈ / ଯା ଯାଲିଭିର୍ ଯୁକ୍ତିର୍ ଅପେକ୍ଷଣୀୟା । ତତ୍ରାତି-ଦାକ୍ଷ୍ୟାଦ୍ ଅତି-ବଲ୍ଲଭସ୍ୟ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ବୃନ୍ଦାବନର ନିକୁଞ୍ଜରେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମମୟୀ ଲୀଳାର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁ ଯୋଜନା କରନ୍ତି, ସେଥିରେ ଗୁରୁଦେବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷତାର ସହ ସହାୟତା କରନ୍ତି; ସେଇଥିପାଇଁ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ। ତାହାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 7
ସାକ୍ଷାଦ୍-ଧରିତ୍ୱେନ ସମସ୍ତ-ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ / ଉକ୍ତସ୍ ତଥା ଭାବ୍ୟତ ଏବ ସଦ୍ଭିଃ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୋର୍ ଯଃ ପ୍ରିୟ ଏବ ତସ୍ୟ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଗୁରୁଦେବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କ ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ସେହି ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସେବକ। ତାହାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ଶ୍ଳୋକ 8
ଯସ୍ୟ ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଭଗବତ୍-ପ୍ରସାଦୋ / ଯସ୍ୟାପ୍ରସାଦାନ୍ ନ ଗତିଃ କୁତୋଽପି । ଧ୍ୟାୟନ୍ ସ୍ତୁବଂସ୍ ତସ୍ୟ ଯଶସ୍ ତ୍ରି-ସନ୍ଧ୍ୟଂ / ବନ୍ଦେ ଗୁରୋଃ ଶ୍ରୀ-ଚରଣାରବିନ୍ଦମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଗୁରୁଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ହିଁ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପା ମିଳେ; ତାଙ୍କ କୃପା ବିନା ଜୀବର କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ଯଶର ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ତୁତି କରୁ କରୁ ତାଙ୍କ ଚରଣ କମଳକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ପ୍ରଣତି ମନ୍ତ୍ର
ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଗୁର୍ୱାଷ୍ଟକମ୍ ପରେ ଓ ହରି ହରୟେ ନମଃ ପୂର୍ବେ ଗାନ କରାଯାଉଥିବା ଶ୍ରୀଳ ପ୍ରଭୁପାଦ ତଥା ପଞ୍ଚ-ତତ୍ତ୍ୱଙ୍କୁ ସାଦର ପ୍ରଣାମ।
ଶ୍ରୀଳ ପ୍ରଭୁପାଦ ପ୍ରଣତି
ଶ୍ଳୋକ 1
ନମ ଓଁ ବିଷ୍ଣୁ-ପାଦାୟ କୃଷ୍ଣ-ପ୍ରେଷ୍ଠାୟ ଭୂ-ତଳେ । ଶ୍ରୀମତେ ଭକ୍ତିବେଦାନ୍ତ-ସ୍ୱାମିନ୍ ଇତି ନାମିନେ ॥
ଅର୍ଥ: ମୁଁ ଶ୍ରୀଳ ଏ.ସି. ଭକ୍ତିବେଦାନ୍ତ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଭୁପାଦଙ୍କୁ ସାଦର ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ ଯିଏ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ କମଳର ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ଶ୍ଳୋକ 2
ନମସ୍ ତେ ସାରସ୍ୱତେ ଦେବେ ଗୌର-ବାଣୀ-ପ୍ରଚାରିଣେ । ନିର୍ବିଶେଷ-ଶୂନ୍ୟବାଦି-ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ-ଦେଶ-ତାରିଣେ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ଶ୍ରୀଳ ସରସ୍ୱତୀ ଠାକୁରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସେବକ! ଆପଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ। ଆପଣ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସନ୍ଦେଶର ପ୍ରଚାର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ନିର୍ବିଶେଷବାଦ ଓ ଶୂନ୍ୟବାଦରେ ପୀଡ଼ିତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚ-ତତ୍ତ୍ୱ ମହା-ମନ୍ତ୍ର
ପଞ୍ଚ-ତତ୍ତ୍ୱ ମହା-ମନ୍ତ୍ର
(ଜୟ) ଶ୍ରୀ-କୃଷ୍ଣ-ଚୈତନ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ । ଶ୍ରୀ-ଅଦ୍ୱୈତ ଗଦାଧର ଶ୍ରୀବାସାଦି-ଗୌର-ଭକ୍ତ-ବୃନ୍ଦ ॥
ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ଚୈତନ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ, ଶ୍ରୀ ଅଦ୍ୱୈତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରୀ ଗଦାଧର ପଣ୍ଡିତ, ଶ୍ରୀବାସ ଠାକୁର ତଥା ଭଗବାନ ଗୌରାଙ୍ଗଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଜୟ ହେଉ।
ହରି ହରୟେ ନମଃ କୃଷ୍ଣ ଯାଦବାୟ ନମଃ
ଭଗବାନ ଓ ତାହାଙ୍କ ପାର୍ଷଦଙ୍କ ମହିମା ସଂକୀର୍ତ୍ତନ।
ଶ୍ଳୋକ 1
ହରି ହରୟେ ନମଃ କୃଷ୍ଣ ଯାଦବାୟ ନମଃ । ଯାଦବାୟ ମାଧବାୟ କେଶବାୟ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯଦୁ ବଂଶରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମାଧବ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର।
ଶ୍ଳୋକ 2
ଗୋପାଳ ଗୋବିନ୍ଦ ରାମ ଶ୍ରୀ-ମଧୁସୂଦନ । ଗିରିଧାରୀ ଗୋପୀନାଥ ମଦନ-ମୋହନ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ଗୋପାଳ, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ହେ ରାମ, ହେ ମଧୁସୂଦନ! ଆପଣ ଗିରିଧାରୀ (ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଧାରଣକାରୀ), ଗୋପୀନାଥ (ଗୋପୀଙ୍କ ପ୍ରାଣନାଥ) ଓ ମଦନ-ମୋହନ (କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା)।
ଶ୍ଳୋକ 3
ଶ୍ରୀ-ଚୈତନ୍ୟ-ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଶ୍ରୀ-ଅଦ୍ୱୈତ-ସୀତା । ହରି ଗୁରୁ ବୈଷ୍ଣବ ଭାଗବତ ଗୀତା ॥
ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ରୀ ଅଦ୍ୱୈତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମାତା ସୀତା ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ଜୟ। ଶ୍ରୀ ହରି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ, ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ଓ ଭଗବଦ୍ ଗୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଶ୍ଳୋକ 4
ଶ୍ରୀ-ରୂପ ସନାତନ ଭଟ୍ଟ-ରଘୁନାଥ । ଶ୍ରୀ-ଜୀବ ଗୋପାଳ-ଭଟ୍ଟ ଦାସ-ରଘୁନାଥ ॥
ଅର୍ଥ: ମୁଁ ଷଡ୍-ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ: ଶ୍ରୀ ରୂପ ଗୋସ୍ୱାମୀ, ଶ୍ରୀ ସନାତନ ଗୋସ୍ୱାମୀ, ରଘୁନାଥ ଭଟ୍ଟ ଗୋସ୍ୱାମୀ, ଶ୍ରୀ ଜୀବ ଗୋସ୍ୱାମୀ, ଗୋପାଳ ଭଟ୍ଟ ଗୋସ୍ୱାମୀ ଓ ରଘୁନାଥ ଦାସ ଗୋସ୍ୱାମୀ।
ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ ଆରତୀ
ଭଗବାନ ନୃସିଂହଦେବଙ୍କଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭକ୍ତିପଥରେ ବାଧାର ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା।
ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଳୋକ
ଶ୍ଳୋକ 1
ନମସ୍ ତେ ନରସିଂହାୟ / ପ୍ରହ୍ଲାଦାହ୍ଲାଦ-ଦାୟିନେ । ହିରଣ୍ୟକଶିପୋର୍ ବକ୍ଷଃ / ଶିଳା-ଟଙ୍କ-ନଖାଳୟେ ॥
ଅର୍ଥ: ମୁଁ ଭଗବାନ ନୃସିଂହଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ନଖ ପଥର ସଦୃଶ କଠିନ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବକ୍ଷ ବିଦାରଣ କରୁଥିବା ଛିନି ସଦୃଶ।
ଶ୍ଳୋକ 2
ଇତୋ ନୃସିଂହଃ ପରତୋ ନୃସିଂହୋ / ଯତୋ ଯତୋ ଯାମି ତତୋ ନୃସିଂହଃ । ବହିର୍ ନୃସିଂହୋ ହୃଦୟେ ନୃସିଂହୋ / ନୃସିଂହମ୍ ଆଦିଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ୟେ ॥
ଅର୍ଥ: ଭଗବାନ ନୃସିଂହଦେବ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଯେଉଁଆଡ଼େ ଯାଏ, ସେଠାରେ ଭଗବାନ ନୃସିଂହଦେବ ଅଛନ୍ତି। ସେ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି। ମୁଁ ସେହି ଆଦି ଭଗବାନ ନୃସିଂହଦେବଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ଶ୍ଳୋକ 3
ତବ କର-କମଳ-ବରେ ନଖମ୍ ଅଦ୍ଭୁତ-ଶୃଙ୍ଗଂ / ଦଳିତ-ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ-ତନୁ-ଭୃଙ୍ଗମ୍ । କେଶବ ଧୃତ-ନରହରି-ରୂପ ଜୟ ଜଗଦୀଶ ହରେ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ କେଶବ! ହେ ନରହରି ରୂପ ଧାରଣକାରୀ ଜଗଦୀଶ୍ୱର! ଆପଣଙ୍କୁ ଜୟ। ଯେପରି ଜଣେ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମରକୁ ସହଜରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରେ, ସେହିପରି ଆପଣ ନିଜ କର-କମଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଶରୀର ବିଦାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ଆରତୀ
ଭକ୍ତିର ଦେବୀ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ତୁଳସୀ ମହାରାଣୀଙ୍କ ବନ୍ଦନା।
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ପ୍ରଣାମ ମନ୍ତ୍ର
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ପ୍ରଣାମ ମନ୍ତ୍ର
ବୃନ୍ଦାୟୈ ତୁଳସୀ-ଦେବ୍ୟୈ / ପ୍ରିୟାୟୈ କେଶବସ୍ୟ ଚ । ବିଷ୍ଣୁ-ଭକ୍ତି-ପ୍ରଦେ ଦେବି / ସତ୍ୟବତ୍ୟୈ ନମୋ ନମଃ ॥
ଅର୍ଥ: ମୁଁ ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କୁ ବୃନ୍ଦା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରେ। ସେ ଭଗବାନ କେଶବଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ। ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଓ ସତ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ଆରତୀ
ଶ୍ଳୋକ 1
ନମୋ ନମଃ ତୁଳସୀ କୃଷ୍ଣ-ପ୍ରେୟସୀ ନମୋ ନମଃ । ରାଧା-କୃଷ୍ଣ-ସେବା ପାବୋ ଏଇ ଅଭିଲାଷୀ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ତୁଳସୀ ମହାରାଣୀ! ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରେ। ମୋର ଏକମାତ୍ର ଅଭିଳାଷ ଯେ ମୋତେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରମ ସେବା ମିଳୁ।
ଶ୍ଳୋକ 2
ଯେ ତୋମାର ଶରଣ ଲୟ, ତାର ବାଞ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୟ । କୃପା କରି କରୋ ତାରେ ବୃନ୍ଦାବନ-ବାସୀ ॥
ଅର୍ଥ: ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। କୃପା କରି ମୋତେ ବୃନ୍ଦାବନର ବାସୀ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ଳୋକ 3
ମୋର ଏଇ ଅଭିଳାଷ, ବିଳାସ କୁଞ୍ଜେ ଦିଅ ବାସ । ନୟନ ହେରିବୋ ସଦା ଯୁଗଳ-ରୂପ-ରାଶି ॥
ଅର୍ଥ: ମୋର ଏଇ ଇଚ୍ଛା ଯେ ଆପଣ ମୋତେ ବୃନ୍ଦାବନର କୁଞ୍ଜରେ ନିବାସ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ସଦା ଯୁଗଳ କିଶୋର ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସୁନ୍ଦର ରୂପର ଦର୍ଶନ କରିପାରେ।
ଶ୍ଳୋକ 4
ଏଇ ନିବେଦନ ଧର, ସଖୀର ଅନୁଗତ କରୋ । ସେବା-ଅଧିକାର ଦିଏ କରୋ ନିଜ ଦାସୀ ॥
ଅର୍ଥ: ମୋର ଏଇ ନିବେଦନ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣ ମୋତେ ବୃନ୍ଦାବନର ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଅନୁଗାମୀ କରନ୍ତୁ। ମୋତେ ସେବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ଓ ନିଜର ଦାସୀରୂପେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ଳୋକ 5
ଦୀନ କୃଷ୍ଣ-ଦାସେ କୟ, ଏଇ ଯେନ ମୋର ହୟ । ଶ୍ରୀ-ରାଧା-ଗୋବିନ୍ଦ-ପ୍ରେମେ ସଦା ଯେନ ଭାସି ॥
ଅର୍ଥ: ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ଏହି କୃଷ୍ଣଦାସ କହନ୍ତି: ମୋର ଏଇ ବିନତି ଯେ ମୁଁ ସଦା-ସର୍ବଦା ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ରାଧା ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରେମ-ରସରେ ବୁଡ଼ି ରହିବି।
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ମନ୍ତ୍ର
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ମନ୍ତ୍ର
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି / ବ୍ରହ୍ମ-ହତ୍ୟାଦିକାନି ଚ । ତାନି ତାନି ପ୍ରଣଶ୍ୟନ୍ତି / ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଃ ପଦେ ପଦେ ॥
ଅର୍ଥ: ତୁଳସୀ ମହାରାଣୀଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କରିବା ସମୟରେ ଉଠାଇଥିବା ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମ-ହତ୍ୟା ସଦୃଶ ଘୋର ପାପ ସମେତ ସମସ୍ତ ପାପ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଶ୍ରୀ ଶିକ୍ଷାଷ୍ଟକମ୍
ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଆଠଟି ଶ୍ଳୋକ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃଷ୍ଣଭାବନାମୃତର ସାର।
ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଳୋକ
ଶ୍ଳୋକ 1
ଚେତୋ-ଦର୍ପଣ-ମାର୍ଜନଂ ଭବ-ମହା-ଦାବାଗ୍ନି-ନିର୍ୱାପଣମ୍ / ଶ୍ରେୟଃ-କୈରବ-ଚନ୍ଦ୍ରିକା-ବିତରଣଂ ବିଦ୍ୟା-ବଧୂ-ଜୀବନମ୍ । ଆନନ୍ଦାମ୍ବୁଧି-ବର୍ଦ୍ଧନଂ ପ୍ରତି-ପଦଂ ପୂର୍ଣ୍ଣାମୃତାସ୍ୱାଦନଂ / ସର୍ୱାତ୍ମ-ସ୍ନପନଂ ପରଂ ବିଜୟତେ ଶ୍ରୀ-କୃଷ୍ଣ-ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନମ୍ ॥
ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ସଂକୀର୍ତ୍ତନର ପରମ ବିଜୟ ହେଉ, ଯାହା ହୃଦୟ ରୂପୀ ଦର୍ପଣକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରେ ଓ ଜନ୍ମ-ମରଣ ରୂପୀ ମହା-ଦାବାନଳକୁ ନିର୍ବାପିତ କରେ। ଏହା ପରମ କଲ୍ୟାଣ ରୂପୀ ଶ୍ୱେତ କମଳକୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ଜୀବନ। ଏହା ଆନନ୍ଦର ସାଗରକୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ କରେ ଓ ନିତ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମୃତର ଆସ୍ୱାଦନ କରାଏ।
ଶ୍ଳୋକ 2
ନାମ୍ନାମକାରି ବହୁଧା ନିଜ-ସର୍ୱ-ଶକ୍ତିସ୍ / ତତ୍ରାର୍ପିତା ନିୟମିତଃ ସ୍ମରଣେ ନ କାଳଃ । ଏତାଦୃଶୀ ତବ କୃପା ଭଗବନ୍ ମମାପି / ଦୁର୍ଦୈବମୀଦୃଶମିହାଜନି ନାନୁରାଗଃ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ଭଗବାନ! ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ଜୀବମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଙ୍ଗଳ କରେ, ତେଣୁ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ନାମକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି ଓ ସେଥିରେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନାମର ସ୍ମରଣ ପାଇଁ କୌଣସି କଠୋର ନିୟମ ବା ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନାହିଁ। ତଥାପି ମୋର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଯେ ମୋର ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ପ୍ରତି କୌଣସି ଅନୁରାଗ ନାହିଁ।
ଶ୍ଳୋକ 3
ତୃଣାଦପି ସୁନୀଚେନ / ତରୋରପି ସହିଷ୍ଣୁନା । ଅମାନିନା ମାନଦେନ / କୀର୍ତ୍ତନୀୟଃ ସଦା ହରିଃ ॥
ଅର୍ଥ: ବ୍ୟକ୍ତି ବାଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଘାସ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବିନମ୍ର, ବୃକ୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ସହନଶୀଳ ହୋଇ, ନିଜ ପାଇଁ କୌଣସି ସମ୍ମାନର ଅପେକ୍ଷା ନ କରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନିରନ୍ତର ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କ ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଶ୍ଳୋକ 4
ନ ଧନଂ ନ ଜନଂ ନ ସୁନ୍ଦରୀଂ / କବିତାଂ ବା ଜଗଦୀଶ କାମୟେ । ମମ ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନୀଶ୍ୱରେ / ଭବତାଦ୍ ଭକ୍ତିରହୈତୁକୀ ତ୍ୱୟି ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର! ମୋତେ ନ ଧନ ଦରକାର, ନ ଅନୁଗାମୀ, ନ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର କାମନା, ନ କବିତ୍ୱ ବା ଯଶ। ମୋର ଏକମାତ୍ର ଅଭିଳାଷ ଯେ ଜନ୍ମ-ଜନ୍ମାନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ମୋର ଅହୈତୁକୀ ଭକ୍ତି ରହିଥାଉ।
ଶ୍ଳୋକ 5
ଅୟି ନନ୍ଦ-ତନୁଜ କିଙ୍କରଂ / ପତିତଂ ମାଂ ବିଷମେ ଭବାମ୍ବୁଧୌ । କୃପୟା ତବ ପାଦ-ପଙ୍କଜ / ସ୍ଥିତ-ଧୂଲି-ସଦୃଶଂ ବିଚିନ୍ତୟ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ନନ୍ଦ-ନନ୍ଦନ (କୃଷ୍ଣ)! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଦାସ, ତଥାପି ନିଜ କର୍ମ ହେତୁ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଏହି ଭୟଙ୍କର ସାଗରରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି। କୃପା କରି ମୋର ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ ଓ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ କମଳର ଧୂଳିର ଏକ କଣିକା ସଦୃଶ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ଳୋକ 6
ନୟନଂ ଗଳଦ୍-ଅଶ୍ରୁ-ଧାରୟା / ବଦନଂ ଗଦ୍ଗଦ-ରୁଦ୍ଧୟା ଗିରା । ପୁଲକୈର୍ନିଚିତଂ ବପୁଃ କଦା / ତବ ନାମ-ଗ୍ରହଣେ ଭବିଷ୍ୟତି ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କଲାବେଳେ କେବେ ମୋର ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁଧାରା ବହିବ? କେବେ ମୋ କଣ୍ଠ ଗଦ୍ଗଦ ହୋଇଯିବ? ଏବଂ କେବେ ଆପଣଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ମୋ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି ହେବ?
ଶ୍ଳୋକ 7
ଯୁଗାୟିତଂ ନିମେଷେଣ / ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରାବୃଷାୟିତମ୍ । ଶୂନ୍ୟାୟିତଂ ଜଗତ୍ ସର୍ୱଂ / ଗୋବିନ୍ଦ-ବିରହେଣ ମେ ॥
ଅର୍ଥ: ହେ ଗୋବିନ୍ଦ! ଆପଣଙ୍କ ବିରହରେ ମୋତେ ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୁଗ ସଦୃଶ ଲାଗୁଛି। ମୋ ଆଖିରୁ ବର୍ଷା ସଦୃଶ ଅଶ୍ରୁ ଝରୁଛି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ବିନା ସମଗ୍ର ସଂସାର ମୋତେ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି।
ଶ୍ଳୋକ 8
ଆଶ୍ଲିଷ୍ୟ ବା ପାଦ-ରତାଂ ପିନଷ୍ଟୁ ମାମ୍ / ଅଦର୍ଶନାନ୍ ମର୍ମ-ହତାଂ କରୋତୁ ବା । ଯଥା ତଥା ବା ବିଦଧାତୁ ଲମ୍ପଟୋ / ମତ୍-ପ୍ରାଣ-ନାଥସ୍ ତୁ ସ ଏବ ନାପରଃ ॥
ଅର୍ଥ: ସେ ମୋର ପରମ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗତି, ସେ ମୋତେ ହୃଦୟରେ ଲଗାଇନେଉ ଅଥବା ଦର୍ଶନ ନ ଦେଇ ମୋ ମନକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ। ସେ ପରମ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ, ଯାହା ଚାହିଁବେ ମୋ ସହ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ହିଁ ମୋର ପ୍ରାଣନାଥ ଓ ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
ହରିନାମ ପ୍ରତି ଦଶ ନାମ-ଅପରାଧ
ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଭଗବାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ଜପ କଲାବେଳେ ନିମ୍ନ ଦଶ ନାମ-ଅପରାଧଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ଅପରାଧ 1
୧. ଭଗବନ୍ନାମ ପ୍ରଚାର-ପ୍ରସାର କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା।
ଅପରାଧ 2
୨. ଭଗବାନ ଶିବ ବା ବ୍ରହ୍ମା ସଦୃଶ ଦେବତାଙ୍କ ନାମକୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମର ସମାନ ବା ତାହାଙ୍କ ଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୋଲି ବିଚାର କରିବା।
ଅପରାଧ 3
୩. ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଅବହେଳା କରିବା ବା ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ବୋଲି ବିଚାର କରିବା।
ଅପରାଧ 4
୪. ବୈଦିକ ଶାସ୍ତ୍ର ବା ସେମାନଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିନ୍ଦା କରିବା।
ଅପରାଧ 5
୫. ହରେ କୃଷ୍ଣ ମହାମନ୍ତ୍ର କୀର୍ତ୍ତନର ମହିମାକୁ କାଳ୍ପନିକ ବୋଲି ବିଚାର କରିବା।
ଅପରାଧ 6
୬. ଭଗବାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମରେ ନିଜର ମନଗଢ଼ା ଅର୍ଥ ଆରୋପଣ କରିବା।
ଅପରାଧ 7
୭. ପବିତ୍ର ନାମର ବଳରେ ପାପ କର୍ମ କରିବା।
ଅପରାଧ 8
୮. ହରେ କୃଷ୍ଣ କୀର୍ତ୍ତନକୁ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସକାମ କର୍ମକାଣ୍ଡ ସଦୃଶ ବିଚାର କରିବା।
ଅପରାଧ 9
୯. ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ନାମର ମହିମା ଉପଦେଶ ଦେବା।
ଅପରାଧ 10
୧୦. ପବିତ୍ର ନାମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ନ ରଖି ଓ ଅନେକ ଉପଦେଶ ବୁଝି ସାରିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଭୌତିକ ଆସକ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବା। ଜପ କଲାବେଳେ ଅସାବଧାନ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ଅପରାଧ।
ବେଦାବେସରେ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତୁ:



