ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ 2026 କେବେ?

ଉତ୍ଥାନ (ହରିବୋଧିନୀ / ପ୍ରବୋଧିନୀ / ଦେବୋତ୍ଥାନ) ଏକାଦଶୀ 2026 ଶନିବାର, ନଭେମ୍ବର 21, 2026 ଦିନ ପଡ଼ୁଛି। ପାରଣା ସମୟ ପ୍ରାୟ ସକାଳ 6:25ରୁ 10:10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ବର୍ଷ ସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀ କ'ଣ ପାଇଁ?

କାରଣ ଏ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚାରି ମାସ ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗ୍ରତ ଦିବସ। ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ — ବର୍ଷ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଦଶୀ ଫଳ ଏ ଏକ ଦିନ ଭିତ ମିଶ ଯାଏ।

ତୁଳସୀ-ଶାଳିଗ୍ରାମ ବିବାହ କ'ଣ?

ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ଅଗ ଦିନ ବିଶ୍ୱ ଜୁଡ଼ା ଉଦ୍ଯାପ ହୋଇଥୁବ ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ-ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ଶାଳିଗ୍ରାମ-ଶିଳା ଦିବ୍ୟ ବିବାହ। ଏ ବିବାହ ଆୟୋଜନ ବା ଯୋଗ ଦେଲେ ଧର୍ମ ନିମ ନିଜ କନ୍ୟା ବିବାହ-ଦାନ ଫଳ ମିଳେ।

ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ପରେ ସଂସ୍କାର ପୁଣ ଆରଭ ହୋଇ ପାରିବ?

ହଁ। ଶୁଭ ସଂସ୍କାର — ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ, ନୂଆ ଆରଭ — ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଭିତ ସ୍ଥଗିତ ଥିଲ, ଏବେ ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ପ ଦିନ ଠାରୁ ସଂପୂର୍ଣ ମହିମାରେ ପୁଣ ଆରଭ ହୁଏ।

ଯଦି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ ଠିକ ଭାବ ରଖି ନ ପାରିଲୁ?

ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କ୍ଷମା ଦିବସ। ସଚ୍ଚ ଅନୁଶୋଚନ ଭଗବାନ ହରି ଚରଣ-କମଳ ଆଗ ସ ତ୍ରୁଟି ଅର୍ପଣ ଦିଅ, ଜ ବୈଷ୍ଣବ ଦାନ ଦିଅ ଓ ଏ ଦିନ ଠ ସାଧନ ନୂଆ ଶ ।

🪷 ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ 2026 — ବ୍ରତ କଥା (Odia)

ବ୍ରତ କଥା — ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ

ସ୍ରୋତ: ବ୍ରହ୍ମ-ବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ — ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି

ଥରେ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ଭଗବାନ କହିଲେ — 'ଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ — ହରିବୋଧିନୀ ବା ପ୍ରବୋଧିନୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା, ଜାଗ୍ରତ ଏକାଦଶୀ, କାରଣ ଏ ଦିନ ମୁଁ ମୋ ଚାରି ମାସ ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ଉଠୁଛି ଓ ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆନନ୍ଦ ଭଲ ଅନୁଭବ କରୁଛି।'

ନାରଦ ମୁନି ଥରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ — 'ବର୍ଷ ଏକାଦଶୀ ସବୁ ଭିତରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଉଁଟି?' ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — 'ହେ ପୁତ୍ର, ହରିବୋଧିନୀ ଏକାଦଶୀ — ଭଗବାନ ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ଉଠୁଥିବା ଦିନ — ସବୁ ଭିତରୁ ମୁକୁଟ ରତ୍ନ। ଏ ଦିନ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଚଢ଼ି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜଗାଇବାକୁ ଆସନ୍ତି। ଆଙ୍କ ନିଦ୍ରା ସମୟ ଧରି ଆଙ୍କ ଚରଣ-କମଳ ସେବା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଦେବୀ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଆଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଆଙ୍କୁ ଶ୍ନେହ ସହ ଜଗାନ୍ତି।'

ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ — ସବୁଜ ପନ୍ଧ ଶାଗ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ଡାଲ ଛାଡ଼ିବା — ମହୋତ୍ସବ ଦ୍ୱାରା ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ-ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରୀ ଶାଳିଗ୍ରାମ-ଶିଳାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୈଷ୍ଣବ ଘର ଓ ମନ୍ଦିରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଶୁଭ ସଂସ୍କାର — ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ, ନୂଆ ଉଦ୍ୟୋଗ — ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ସମୟ ସ୍ଥଗିତ ଥିଲା, ଏବେ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମାରେ ପୁନଃ ଆରଭ ହୁଏ।

ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମ ରାଜା ନହୁଷଙ୍କ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଇଲେ — ଯିଏ ଅହଂକାର ଓ ଅଭିଶାପ ଦ୍ୱାରା ନୀଚ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶଧର ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ପାଳନ କରୁଥିଲେ ବୋଲି ଦ୍ୱୈତ ଗ୍ରହ ଓ ଶେଷରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଯାଇ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଲେ। ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଷ୍କର୍ଷ ରଖିଲେ — 'ଯେ ନିଷ୍ଠା ଭକ୍ତି ସହ ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ପାଳନ କରେ, ସେ ବର୍ଷ ସଭ ଏକାଦଶୀ ଏକାଠି ସ୍ୱ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଯିଏ ତୁଳସୀ-ଶାଳିଗ୍ରାମ ବିବାହରେ ଯୋଗ ଦିଏ, ସେ ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କନ୍ୟା-ଦାନ ଦେବା ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ନିମ୍ନ ସାରା ବର୍ଷ ଇଥୁ ଉତ୍ତମ ଦିବସ ନ ଅଛି।'

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ ବୈଷ୍ଣବ ବର୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀ। ଏ (ଅ) ଚାରି ମାସ ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଗ୍ରତ ହେବା, (ଆ) ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବା, ଓ (ଇ) ତୁଳସୀ-ଶାଳିଗ୍ରାମ ବିବାହ ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା — ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ-ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରୀ ଶାଳିଗ୍ରାମ-ଶିଳା ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ବିଶ୍ୱ ଜୁଡ଼ା ଉଦ୍ଯାପିତ — ତିନ୍ନିଟାକୁ ଏକ ସାଙ୍ଗ ଚିହ୍ନିତ କରେ।

ତିଥି ସମୟ: କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ (ଅକ୍ଟୋବର–ନଭେମ୍ବର)

ବ୍ରତର ଫଳ

✦ବର୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଏକାଠି ଫଳ ସଦୃଶ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ ହୁଏ।
✦ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ସମ୍ଭାଳ ହୁଏ ଓ ଚାରି ମାସ ଉଦ୍ଦ ସାଧନ ଶିଖର ଲଭ ହୁଏ।
✦ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଦେବୀ, ତୁଳସୀ-ଦେବୀ ଓ ଶାଳିଗ୍ରାମ-ଶିଳା — ସଭ ଏକ ସଙ୍ଗ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
✦ତୁଳସୀ-ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବା ଯୋଗ ଦେଲେ ନିଜ କନ୍ୟା ବିବାହ-ଦାନ ଫଳ ମିଳେ।
✦ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଭିତରେ ସ୍ଥଗିତ ଶୁଭ ସଂସ୍କାର (ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ) ପୁନଃ ଆରଭ ହୁଏ।

ବ୍ରତ ବିଧି

ସକାଳୁ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ ନିମ୍ନ ଉପବାସ ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ।
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ତିଥି ଧରି ଅନ୍ନ ଓ ଡ଼ାଲ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀ-ଦେବୀଙ୍କ ବିଶେଷ ପୂଜା କରନ୍ତୁ — ଦୁଧ ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଫୁଲ-ଦୀପ ଅର୍ପଣ।
ଅଗ ଦିନ ଉଦ୍ଯାପିତ ତୁଳସୀ-ଶାଳିଗ୍ରାମ ବିବାହ ଆୟୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଯାବତୀୟ ବ୍ରତ ସମ୍ଭାଳ କରନ୍ତୁ।
ରାତ୍ରି କୀର୍ତ୍ତନ ଜାଗ୍ରଣ — ବିଶେଷ ଭାବ ଦାମୋଦରାଷ୍ଟକ ଗାନ କରନ୍ତୁ।
ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳ ପାରଣା ସମୟ ଭିତ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ।

ଯାହା ତ୍ୟାଗ କରିବେ

ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଅନ୍ନ ଓ ଡ଼ାଲ।
ତୁଳସୀ-ଦେବୀ ଅବମାନ — ରାତ୍ରି ଆଙ୍କ ପତ୍ର ଚୋମ ଏକଦମ ନ କରନ୍ତୁ।
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଭଗବାନ ଜାଗ୍ରତ ହେବା ପୂର୍ବ ନୂଆ ସାଂସାରିକ ଯୋଜନା ଆରଭ।
ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଛତୁ ଓ ତାମସିକ ଆହାର।
ପାରଣା ସମୟ ବାହାରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ।

ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ଭଜନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା

Damodarastakam

The defining prayer of Kartik — sung throughout the month and especially at the awakening of the Lord.

Tulsi Aarti

Tulasi-devi is worshipped today as the eternal bride of Sri Saligrama.

Yasomati-nandana

Glorifies the Lord as the beloved of Mother Yashoda — central to Kartik bhakti.

Sri Siksastakam

Sri Caitanya's eight verses — the supreme essence of bhakti.

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯିବା ପ୍ରଶ୍ନ — ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ

Gratitude to His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada

We offer our humble obeisances at the lotus feet of our founder-acharya, His Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami Srila Prabhupada, without whose causeless mercy the priceless prayers, bhajans and sacred literature of the Gaudiya Vaishnava tradition would have remained inaccessible to most of the world. By his herculean preaching efforts, his unparalleled translations and his founding of the International Society for Krishna Consciousness (ISKCON), the holy names, pastimes and instructions of Sri Sri Radha-Krishna and Sri Chaitanya Mahaprabhu are today chanted in every town and village.

nama om vishnu-padaya krishna-preshthaya bhu-tale
srimate bhaktivedanta-svamin iti namine
namas te sarasvate deve gaura-vani-pracharine
nirvishesha-shunyavadi-pashchatya-desha-tarine

All glories to Srila Prabhupada. All glories to the Vaishnava acharyas in the disciplic succession.

ଶ୍ରୀ ଉତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ (ହରିବୋଧିନୀ / ପ୍ରବୋଧିନୀ / ଦେବୋତ୍ଥାନ ଏକାଦଶୀ)उत्थान एकादशी